Күзде ел ішінде той-томалақтың көбейетіні белгілі. Бүгіндері де үйлену, бесік және сүндет тойлардың саны күрт артып отыр. Қарызданып қалатындар да бар Ел арасындағы сөзге құлақ түрер болсақ, бүгінде Оңтүстікте қыздың қалыңмалы орташа алғанда 150 – 200 мың теңгенің шамасында болып тұр. Ал жас нәресте дүниеге келгенде нағашыларының алып баратын заттарының саны да, құны да уақыт өткен сайын арта түсуде. Бесіктойға балалар жиһазын сыйлайтындар да көбейе бастады. Әрине, әркімнің көрпесіне қарап көсілері анық. Осыған орай алыс-беріске шектеу қою керек-ау дегендер шыға бастады. Мұны да ойланып көрген дұрыс секілді. Бәлкім шынында да қыздың қалыңмалын, жасауын, бесік тойға апарылатын сыйлықтарды жүйелендіру керек болар. Әйтпесе бұл жерде де бәсекелестік басталған сыңайлы. Бірі екіншісінен артық қылуға тырысады. Үстемесімен қайтаруға ақша алып, қызына дүние апарған кейбір адамдар мініп жүрген көлігі мен баспанасын сатып қарызынан әзер құтылуда. Қыз ұзатқан қиын... Ал осындай тыраштанудың қаншалықты пайдасы бар екендігін жоғарыдағы айтылғандарды басынан өткізген азаматтар ғана білетін болса керек. «Қазір қыз ұзатқаннан гөрі келін алған тиімді екен, – дейді шымкенттік Фазладин Мұратов есімді азамат. – Осыдан бір жыл бұрын Түркістанға ортаншы қызымды ұзаттым. Құдалар жағы 150 мың теңгеге қосып той малы үшін 10 мың және ана сүті деп 20 мың теңге әкелді. Бірақ ол ақша қызымның киімін түгендеуге де жетпей қалды. Енді біз ол жаққа дүние апаруға дайындалудамыз. Есептесек, арзандауларын алғанның өзінде кемі 500-600 мың теңге керек. Бізде ондай ақша жоқ. Бұрынғы қарыздан құтылмағандықтан банктер де несие бермей отыр. Бірақ қызға жасау беру ата-ананың парызы. Амал жоқ, енді танитын адамдар арқылы қарыз іздейміз. Көп ұзамай немерелі боламыз, құдалар бесік той жасайтындарын айтып жүр. Оған да көп ақша жұмсалары анық. Кейде маған осының барлығы неге керек деген ой келеді. Артық шығынды қысқартып, екі жаққа тиімді нәрсе ойластыру қажет секілді. Бұл жөнінде бір кездері Өзбекстанда қолға алынған дәстүрді қолданысқа енгізсек еш артықтық етпейді деп ойлаймын. Ол жақта бір кездері құдалық кезінде киітке берілетін тоғыздар саны артып, «тоғыз тоғыз» дегенге жетті. Бірақ оны тауып беруге көпшіліктің мүмкіндігі болмай, соның салдарынан түсініспеушіліктер пайда болды. Сондықтан бұл проблемаға биліктің араласуына тура келген. Нәтижесі жаман болған жоқ. Алғашында қалыңмал мүлде берілмесін, киіт кигізу қысқартылсын деп талап қойылды. Бұған көнбегендер киіт салынған сөмке мен сандықтарды түнде тасуды шығарды. Бірақ ол да ұзаққа бармай, шартты орындамағандар әртүрлі қысымға ұшырады, тіпті жұмыстан қуылғандар да болды. Бұдан кейін екі жақ ымыраға келіп, тоғыздар саны үшеуге қысқарды. Қалыңмалды да белгілі дәрежеге төмендетті». Қазақстандықтар да Ф.Мұратов айтқандай бір әрекеттер жасауы керек секілді. Қыздан қалыңмал алып, оған жасау апаруды жүйеге келтірмесе болмайды-ау. Елімізде жағдайы төмен отбасылар мен жетім балалар қаншама. Олардың қалыңмал төлеп, қызға жасау апаратын жағдайы жоқ, сонда балалары үйленбей, қыздары үйінде отыруы керек пе? Бәлкім қоғамдағы кәрі қыздар мен сүрбойдақтар санының артуына да осы жағдай да әсер етіп отырған болар? Жасауға кемі 50 мың теңге кетеді Шындығы керек, қызға апаратын жасау түрлерін сатып қыруар қаржы тауып отырғандар да баршылық. Осы орайда біз үйінде қыз жасауын дайындап, оларды сататын адамдардың бірімен әңгімелестік. «Қыздың көрпе, жастығының өзіне кететін қаржы кемі 50 мың теңге болады, – дейді Жанар есімді сатушы. – Сегіз көрпе 18.400 теңге, жеті көрпеше 12.600 теңге, төрт жастық 2800 теңге, бір махаббат көрпесі 3500 теңге, бір құрақ жастық 1500 теңге, жастарға арналған жайма 1800 теңге және үлкенді-кішілі екі сандық 7000 теңге, үкі 500 теңге. Өзіміз жасап сататын болғандықтан бұл базардағы ең арзан бағалар. Әйтпесе басқалар қымбатқа сатады. Қыздарына арнайы тапсырыспен жасау дайындататындар да бар. Олардың бағасы мыналардан екі-үш есе көтеріңкі болады. Себебі оған қымбат материалдарды таңдайды». Қыз киімі қымбат тұрады Қарап отырсақ қыздың тек көрпе-төсегінің өзіне 50-100 мың теңгенің арасында қаржы керек секілді. Енді оған қыздың артынан апаратын киімдерді қосыңыз. Олар – құндыз терісінен тігілген бас киім, сырт киім, қысқы және жазғы аяқ киім, үй киім, костюм-юбка, көйлектің бес-алты түрі, косметика, тіпті соңғы кезде күйеу балаға да костюм-шалбар қосатын болыпты. Базар аралап, арзанын алғанның өзінде осыларға 150 мың теңгенің шамасында қаржы керек болады. Ол аз болса кез келген ата-ана қызының және өздерінің мерейі үшін теледидар, шаңсорғыш, кір жуу машинасы, тоңазытқыш, «спальный», диван-кресло, ыдыс-аяқтар апарғанды дұрыс көреді. Бұларды да іздеп жүріп арзанын алатындар қалтасынан кемі 350 мың теңге шығаруына тура келеді. Ал енді осының барлығына қарапайым жұрттың шамасы жете бере ме? Мәселе осында. Қысқасы, қыздың қалыңмалына мың доллар ақша алғанмен, оған жасау тауып беру қиын екен. Соған қарағанда бұл мәселені бір жүйеге келтіру керек деген сөзді де көп болып қолдаған дұрыс секілді. Сіз не айтасыз оқырман? Ақпарат көзі
Дінислам.Кз сайты - сайтта жарияланған мақалалар мен жаңалықтарға байланысты жазылған адамдардың көзқарасы мен ой-пікірлерінің жауапкершілігін жүктемейді.
Күзде ел ішінде той-томалақтың көбейетіні белгілі. Бүгіндері де үйлену, бесік және сүндет тойлардың саны күрт артып отыр.
